varis

Varis hastalığında etkili ve kalıcı bir sonuç için önce olayın “nedeni”, yani kapaklarından kan kaçırarak varislere sebep olan damar ya da damarlar, sonra da olayın “sonucu”, yani varisler tedavi edilmelidir. Tek başına varislerin ameliyat ya da skleroterapi (iğne tedavisi) ile tedavisi buzdağının sadece görünen yüzünü geçici olarak iyileştirebilir. Kapaklardan kan kaçağı devam ettiği sürece varisler ya tam olarak iyileşmez, ya da kısa sürede tekrarlar. Bu nedenle her varis hastasında renkli Doppler ultrasonla olayın nedeni olan ve varislere kan kaçıran damar ya da damarlar tesbit edilmeli ve öncelikle tedavi edilmelidir. Bir örnek verecek olursak, resimde görülen hastada diz ve dizaltı bölgesinde oluşan varisler buzdağının görünen kısmıdır ve olayın sonucudur.

Olayın nedeni, yani buzdağının görünmeyen kısmı ise kasıktan varislere kadar uzanan, ancak renkli Doppler ultrasonla görülebilen ve reflüye neden olan toplardamardır. Kalıcı ve etkili bir tedavi için öncelikle bu damar kapatılmalıdır.

BÜYÜK VARİSLERDE TEDAVİ:  Videolar İçin Tıklayınız.

Büyük varisleri olan kişilerde renkli Doppler ultrasonografi ile hemen daima kaçak (reflü) yaratan bir ya da birkaç damar tesbit edilebilir. Yukarıda da belirttiğimiz gibi olayın nedeni olan bu damar ya da damarlar önce tedavi edilmeli, daha sonra varislerin tedavisine geçilmelidir. Büyük varisleri olanların yaklaşık yarısında (%50) kaçak yapan damar kasıktan ayağın iç kesimine kadar uzanan “Safena Magna” toplardamarıdır . Diğer yarısında ise kaçak yapan damarlar dizden ayağa kadar uzanan “Safena Parva” toplardamarı, derin ve yüzeyel toplardamarları birbirine bağlayan “Perforan” damarlar ve özellikle kadınlarda görülen “Rahim ve yumurtalık” toplardamarlarıdır.

1. Kaçak (reflü) yaratan damarların tedavisi:

a. Klasik tedavi: Kaçak (reflü) yaratarak büyük varislere neden olan bu damarlar yaklaşık 100 yıldır cerrahi operasyon ile tedavi edilebilmektedir. Cerrahi operasyon bu damarların bağlanması (ligation) ya da bağlanarak yolunması (ligation&stripping) şeklinde yapılmaktadır. Cerrahi operasyon etkili olmakla birlikte, genel anestezi gerektirmesi, yaklaşık %5 e varan oranlarda toplardamarlarda pıhtı ve sinir zedelenmesine sebep olması, normal hayata dönüşün geç olması ve varislerin ameliyattan sonra hastaların yaklaşık yarısında tekrarlaması nedeniyle sadece hastalar değil doktorlar tarafından da fazla benimsenmemiştir.

b. Modern tedavi: Bu yüzyılın başında, büyük varislere neden olan damarların tedavisinde adeta bir devrim yaşanmıştır. Robert Min isimli bir girişimsel radyolog ve ekibi tarafından 2002 yılında “Safena Magna” toplardamarındaki kapak yetmezliği ilk kez “endovenöz lazer” (EVLT) yöntemiyle tedavi edilmiştir. Bu yöntem, kaçak yapan damarın ameliyatla yolunarak dışarı alınması yerine, vücut içinde lazer enerjisi kullanılarak kapatılması esasına dayanmaktadır. Lazerle kapatılan damardan artık varislerin içine kaçak oluşmaz; kapatılan bu damar da  vücut tarafından zamanla yok edilir. EVLT tedavisinin aşamaları aşağıda gösterilmiştir.

Endovenöz lazer yönteminde Safena Magna toplardamarına girilerek damar içine lazer fiberi yerleştirilir (A). Daha sonra damar çevresine boydan boya lokal anestezi uygulanır (B). Lazer fiberi yavaşça geri çekilerek tüm damar lazer enerjisi verilerek kapatılır (C). Kapatılan damar vücut tarafından gittikçe küçültülerek yok edilir (D).

Endovenöz lazer yönteminde, kaçak yapan damar lazer enerjisiyle kapatılır. Bu yöntemin klasik ameliyata göre şu önemli avantajları vardır:

• Cerrahi ameliyatın aksine, genel anestezi ya da belden iğne ile uyuşturma yapılmaz, işlemler tamamen lokal anestezi ile yapılır.
• Hasta hastanede yatmaz; yürüyerek gelir, yine yürüyerek evine gider.
• Evde istirahat gerekmez, hasta hemen normal hayatına dönebilir.
• Tedaviden sonra hastalığın tekrarlama ihtimali ameliyata göre daha azdır (yaklaşık %10).

Bu avantajları nedeniyle, endovenöz lazer tedavisi doktorlar ve hastalar tarafından büyük oranda benimsenmiş ve 5 yıl gibi çok kısa bir sürede tüm dünyada hızla yaygınlaşmıştır.

2. Reflü (geri kaçak) sonucu oluşan büyük varislerin tedavisi:

Varislerin nedeni olan kaçak (reflü) yapan damarlar endovenöz lazer gibi yöntemlerle kapatıldıktan sonra varislerin kendisi 2 yöntemle tedavi edilebilir:

a. Skleroterapi: Varislerin içine özel iğnelerle girilir ve damarları büzüştüren bir ilaç verilir. Klasik olarak orta ve küçük çaplı varisler için kullanılır. Köpük skleroterapisinde, bu ilaç hava ile karıştırılarak köpük haline getirilir ve damar içine verilir. Köpük kanla daha az karıştığından sıvı skleroterapiye göre daha etkilidir, ayrıca bacağa pozisyon vererek köpük istenen damara yönlendirilebilir ve ultrason ile görülebilir. Daha etkili olduğundan, köpük skleroterapisi ile çok geniş varisler bile başarıyla tedavi edilebilir. Skleroterapide işlem pratik ve ağrısızdır, ancak varislerin kaybolması daha uzun sürer.

Köpük skleroterapisi nde “ultrasonla görerek” varislerin içine çok ince bir iğne ile girilir (A). Daha sonra damar içine köpük şeklinde damarları büzen bir ilaç verilir (B). Ultrasonla görerek bacak çeşitli pozisyonlara getirilir ve köpüğün tüm varisleri doldurması sağlanır (C). Tedaviden sonra varisler vücut tarafından gittikçe küçültülerek yok edilir, bu süreç genellikle aylarca devam eder (D).

b. Miniflebektomi: Varislerin çevresine lokal anestezi uygulanır, daha sonra 1-2mm çaplı kesilerden varisler minik çengellerle dışarı alınır. Minik kesilere dikiş atılmaz, bu kesiler iz bırakmadan iyileşir. Zaman alıcı ve dikkatli uygulanması gereken bir işlemdir. Ancak özenle uygulandığında kısa sürede kozmetik düzelme sağlar. Miniflebektomi yerine bazı hekimlerce hala uygulanan klasik pake eksizyonunundan (varislerin geniş kesiler yapılarak dışarı alınması ve kesilerin dikilmesi) kaçınılmalıdır, çünkü kozmetik açıdan kötü sonuç verir.

ORTA BOY VARİSLERDE (RETİKÜLER VENLER) TEDAVİ: Videolar İçin Tıklayınız.

Orta boy yeşilimsi varisleri olan kişilerde de renkli Doppler ultrasonografi ile genellikle kaçak (reflü) yaratan bir ya da birkaç damar tesbit edilebilir. Bu damarlar bazan Safena Magna ve Parva gibi büyük toplardamarlar olabilir. Ancak orta boy varislerin nedeni genellikle bu ana damarların yan dallarında ya da perforan ve rahim-yumurtalık toplardamarlarındaki kaçaktır. Kaçak yapan bu damarlar büyük ve düz seyirli ise endovenöz lazer ile, daha küçük çaplı ya da büküntülü ise köpük skleroterapisiyle tedavi edilirler. Orta boy varislerin kendilerinin tedavisinde ise ideal yöntem sıvı ya da köpük skleroterapisidir.

KILCAL VARİSLERDE (SPIDER VENLER) TEDAVİ:  Videolar İçin Tıklayınız.

Kılcal varisleri olan kişilerin de büyük bir kısmında renkli Doppler ultrasonografi ile kaçak yaratan damarlar görülebilir. Ancak bu damarlar Safena Magna ve Parva gibi ana toplardamarlar değil genellikle bunların yan dallarıdır. Kılcal varisleri bir çam ağacının yapraklarına benzetecek olursak kaçak yapan bu damarları da çam ağacının gövdesi ve ana dalları olarak kabul edebiliriz.

Kılcal varislerin tedavisinde Doppler ultrasonda bu besleyici dalların tesbit edilebilmesi önemlidir. Çünkü böyle bir dala skleroterapi uygulanırsa hem besleyici damar kapatılır hem de tek bir enjeksiyonla geniş bir sahadaki kılcal varisler tedavi edilebilir.

Bu tedavi yapıldıktan sonra geriye kalan kılcal varisler için, ya da böyle bir besleyici dalı olmayan kılcal varisler için “yüzeyel” tedaviler uygulanmalıdır. Günümüzde bu amaç için kullanılan iki yöntem mevcuttur.

1.Yüzeyel (transdermal) lazer: Kalem şeklinde bir probla kılcal varislere ciltten geçen lazer enerjisi verilir.

Yıllardır kullanılan etkili bir yöntemdir. Ancak damara ulaşması için lazer ışınının ciltten geçmesi gerektiğinden, ciltte de renk değişiklikleri gibi yan etkileri olabilir. Ayrıca işlemden sonra birkaç hafta güneşten kaçınmak gerekir.

2.Radyofrekans (RF): Saç teli kadar ince bir iğneyle ciltten geçilip kılcal varislere ulaşılır ve RF enerjisi verilir. Kullanımı son yıllarda yaygınlaşan yeni ve etkili bir yöntemdir. RF enerjisi cilt geçildikten sonra direkt olarak kılcal varislere verildiğinden cilt korunmuş olur. Dolayısıyla, lazerdeki yan etkiler bu yöntemde genelikle görülmez. Ayrıca tedaviden sonra güneşten sakınmak gerekmediğinden yaz mevsiminde en sıcak günlerde bile uygulanabilir, hasta ertesi gün denize girebilir.